30-10-05

23 OKTOBER: vergane glorie in de Doorniksewijk

 
Mijn eerste zondagse onvermoede plekje van Kortrijk is eigenlijk een restant van vergane glorie.

 
In de Doorniksewijk in Kortrijk was het domein Nolf ooit een klein paradijsje. Het domein vormde het zomerverblijf van een van de rijkste families van de Groeningestad. Het omvatte een landhuis in empirestijl in het midden van een Engels landschapspark met grote vijver, brug, een achthoekige uitkijktoren (mirador) in neo-tenaissancestijl met een wenteltrap en een houten gloriëtte (prieel) in Chinese trant. En naast de inrijpoort in de Doorniksewijk bevond zich een schilderachtig huisje van de tuinman. Voor niet-Kortrijkzanen: de Doorniksewijk is een straat en geen buurt; het is een wat rare vertaling van 'Faubourg de Tournai' (Doornikse voorstad).
 
Bij nacht en ontij werd het landhuis op 16 augustus 1985 gesloopt zonder enige vergunning en zonder dat enige instantie vlug genoeg was om de afbraak stil te leggen. Opdrachtgever van de wederrechtelijke sloping was het nabijgelegen ziekenhuis Maria's Voorzienigheid. Stad Kortrijk heeft nog verschillende processen ingespannen, met zelfs de eis tot herstel in oorspronkelijke staat (wederopbouw). Maar na een juridische uitputtingsslag van niet minder dan 14 jaar, waarbij de hoogste rechtbanken (Hof van Beroep en Raad van State) werden ingeschakeld, kwam het tot een dading, een overeenkomst waarbij beide partijen vrede sloten uit zakelijke overwegingen.
 
Intussen poogde M&L te redden wat er te redden viel en beschermde het park. Het ziekenhuis koesterde immers andere plannen. Maria's Voorzienigheid wou bulldozers op de tuin loslaten om er een parking van te maken. De stad weigerde evenwel de aangevraagde bouwvergunning. Het ziekenhuis beperkte zich dan maar tot het aanbrengen van een laag kiezel op de grond waar het gesloopte landhuis stond. Daar werd dan toch geparkeerd. Natuurlijk schond en schendt dat het uitzicht van het park.

Tuinmanshuisje
 
Tot het domein behoorde zoals gezegd ook een schilderachtig tuinmanshuisje in neo-renaissancestijl. Het huisje stond naast de poort van het domein in de Doorniksewijk. Het werd onlangs, samen met een rij verkrotte herenhuizen, opgekocht door projectontwikkelaar Renaat Desclé van Kluisbergen. Bij het onderzoek van de bouwvergunningsaanvraag eiste Monumenten en Landschappen (L&M) het behoud van de tuinmanswoning, een hoekhuisje dat in feite deel uitmaakte van het beschermde park Nolf. M&L overwoog even een beschermingsmaatregel maar ging daartoe niet over omdat promotor Desclé stellige beloften deed. Zo verklaarde hij in het Nieuwsblad van 2 april 2005: "Het huisje van de tuinman, vlak naast de inrijpoort, wil ik in elk geval bewaren". Het huisje in neo-renaissancestijl was architectonisch dan ook het meest waardevolle van de rij.

 

Intussen zijn de slopingswerken uitgevoerd. Wat blijkt? Ik ben zelf gaan kijken: niet alleen de verkrotte herenhuizen zijn tegen de vlakte gegaan, ook van het mooie tuinmanshuisje schiet niet veel meer over. Alleen een beschadigde voorgevel en een stuk van de zijgevel staan nog recht. Het elegante dak (hout, leien, dakkapel) is er met een kraan afgepakt en in de tuin gegooid.


Ontdekking
 
In het verwaarloosde park staan de beschermde bouwsels voorlopig nog recht. De gloriëtte (zie foto) is een prachtig houten tempeltje dat uitkijkt over de vijver, maar zij is in erbarmelijke staat. Het dak is voor de helft weggerot. De mirador staat er nog, op een heuveltje waarachter een eindeloze parking begint. De wenteltrap is verdwenen en ook hier is de helft van het stijlvolle dak ingevallen. Zelfs de brug is er nog, maar ik geloof nooit dat de betonnen overgang de oorspronkelijke constructie is.
 
Tot mijn grote verbazing ontdekte ik bij een bezoek dat een ander restant van het domein Nolf gespaard is gebleven en een functie heeft gekregen in de ziekenhuiswerking. Tegenaan de tuinen van de buren in de Doorniksewijk staat nog in volle glorie eht koetshuis, in dezelfde neo-renaissansestijl van het grotendeels gesloopte tuinmanshuisje. Laat ons hopen dat dit prachtige koetshuis niet in alle stilte verdwijnt als binnen afzienbare tijd de gebouwen van het ziekenhuis een andere bestemming krijgen.

Het begonnen bouwproject is overigens niet zonder gevaar voor het restant van het park . Er komt namelijk een ondergrondse garage en de diepe bouwput zou de grondwaterstand kunnen verlagen. Daardoor dreigen verschillende monumentale bomen uit te drogen en zou de vijver droog kunnen komen te vallen.


22:00 Gepost door Marc Lemaitre | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

onbekend maakt onbemind Ik heb het stukje over het domein Nolf nog niet uitgelezen en reeds gaat mijn nekhaar van verontwaardiging overeind staan. Al te lang heeft Kortrijk zichzelf verminkt in een roes van mercantilisme en door gebrek aan eigenliefde. Het is wraakroepend dat de stedelijke overheden zolang (en blijkbaar nog steeds) de vrije hand gelaten hebben aan bouwpromotoren die zich niet gehinderd weten door enige vorm van goede smaak. Pas de laatste paar jaren begint het tij te keren.

Maar ook: "onbekend maakt onbemind". Ikzelf ben uitgeweken Kortrijkzaan en heb nooit meer dan een vaag vermoeden gehad van wat er achter diverse muren en poorten verscholen lag. Ik denk dat dat voor veel inwoners van Kortrijk opgaat. Daarom moet er veel meer lawaai gemaakt worden rond deze verborgen pareltjes. Een knappe blog is alvast een goed begin. Stadswandelingen zijn misschien ook een goed idee: wie weet begint de Kortrijkzaan na een paar ontdekkingstochten toch nog een beetje (gepaste) trots aan te kweken op zijn stad.

Gepost door: Jos Basyn | 01-01-06

Domein Nolf Zijn er ook foto's van het landhuis Nolf?

Gepost door: Jurgen | 04-04-08

De commentaren zijn gesloten.