06-11-05

6 NOVEMBER 2005: Stoopsfabriek, een industriële burcht

 

Kortrijk heeft geen tekort aan industrieel-archeologisch erfgoed. Een topstuk – niet voldoende naar waarde geschat, maar dat is geen uitzondering in de industriële monumentenzorg – is Stoopsfabriek, Spinnerijkaai 43, aan de zonnekant van de Vaart Kortrijk-Bossuit. Het aanzienlijke pand (9000 m2 bruikbare vloeroppervlakte) staat al geruime tijd leeg. Maar de redding lijkt nabij.

De fabriek werd gebouwd kort na 1900 als Tissage et Filature Camiel De Stoop, m.a.w. de weverij en spinnerij van textielbaron Camiel De Stoop, daarom in de volksmond: “Stoopsfabriek”. In 1928 werd het Tissage et Teinturerie Le Canal, nadat de spinnerijactiviteiten vervangen waren door een textielververij.

De fabriek is een opmerkelijk voorbeeld van de industriële imitatiestijl. Andere voorbeelden van die zogenaamde Manchester-stijl krijgen veel meer aandacht, zoals het Zuiderpershuis in Antwerpen en de gebouwen van de steenkoolmijn Le Hazard in Chératte bij Luik. Ook in het Franse noorden staan diverse voorbeelden, "les châteaux industriels". De industriëlen in kwestie wilden uitpakken met hun machtspositie in de samenleving door hun fabrieken een krijgshaftige uitstraling te geven.

Zoals te zien op de foto's, heeft Stoopsfabriek de imposante vorm gekregen van een middelleeuwse burcht, met inbegrip van kantelen, een verdedigingstoren, een donjon en een kapelletoren. Op de kapel staat evenwel geen kruis maar een heidense Mercurius of Hermes, Grieks-Romeinse god van de handel. Het pand heeft een plat dak, wat een innovatie was in een tijd dat de textielfabrieken alle zonder uitzondering waren bedekt met een zaagtanddak (sheddak).

Stoopsfabriek heeft jaren leeggestaan ten prooi aan verval, een avonturenrterrein voor de kwajongens van de omtrek. De laatste gebruiker heeft het gebouw geen goed gedaan: de firma's Beklon Spinning Mills en Belplast van de familie Delorge. De firma's recycleerden plastiekafval tot vezels, maar gingen in de vroege jaren negentig failliet. In 1989 woedde er een spectaculaire brand in aanpalende gebouwen, en toen bleek dat de firma's eigenlijk niet beschikten over de nodige exploitatievergunningen. Agalev-gemeenteraadslid Juul Debaere en ikzelf interpelleerden er nog over in de gemeenteraad.

Stoopsfabriek ligt in het midden van een wijk die in de armoedeatlas van professor Kesteloot werd bestempeld als kansarm. Een wijkcomité, het comité Vaart, poogde jarenlang de aandacht van het stadsbestuur te trekken. Dat comité ijverde in die zin heel fel voor het behoud van en een nieuwe bestemming voor Stoopsfabriek. Op 23 september 1999 maakte het comité Vaart gebruik van een met stevige druk moeizaam verkregen toestemming van de faillissementscurator om in de fabriek zelf een sensibiliseringsavond te organiseren. Na een geleid bezoek kregen de meer dan 200 belangstellenden deskundige uitleg van professor Adriaan Linters. Volgens de persverslagen was iedereen verrast door de enorme mogelijkheden en de industrieel-archeologische waarde van het complex.

Toch heeft het nog jaren geduurd eer er uitzicht kwam op een herbestemming. De bodem bleek ernstig vervuild met zware metalen. Stedebouwkundig had het pand nog een industriële bestemming, zodat een omzetting naar wonen niet voor de hand lag. De leegstandstaks stapelde zich op bij de curator van het faillissement en die wou die taksen recupereren van eventuele kopers. En het gebouw bleek grondig vervuild; de laatste gebruiker had er kort voor zijn faillissement nog duizenden kilo's afval gestort in de kelder.

Intussen had Stoopsfabriek, onder meer door de activiteiten van het comité Vaart, de aandacht getrokken van de administratie Monumenten en Landschappen (M&L). Dat resulteerde in een officiële bescherming.

"Thans heeft zich een projectontwikkelaar op de industriële burcht gestort. Er is een project in de maak van 12,5 miljoen euro. Het is de bedoeling op het gelijkvloerse niveau toegankelijke bstemmingen onder te brengen zoals winkels en showrooms, en op de bovenverdiepingen bureaus en woongelegenheden (bijvoorbeeld lofts). M&L eist dat het gebouw zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat wordt hersteld. Wel komt er een opening in het midden om het brede gebouw van meer licht te voorzien.Het dak zelf zou een groenbedekking krijgen." schreef ik eerst.

Maar wellicht heb ik te vroeg gejuicht. Op de website van de vastgoedmakelaar die een plakaat heeft geplaatst voor de fabriek, immo Dewaele, wordt het complex te koop aangeboden in de staat waarin het zich bevindt. Vraagprijs: 2,2 miljoen euro. Geeft de projectontwikkelaar er al de brui aan?

Een voorbeeld van een gelijksoortig pand, dat heropleefde met een nieuwe bestemming, is “A l'usine” in Roubaix. De usine is een bezoek waard, ook voor shoppingredenen: 228, avenue Alfred Motte; zie ook http://www.lusine.fr (met een bescheiden fototheek). Er zijn 70 kleerwinkels (solderieën) met meer dan 200 merken.


Prachtige foto's van echte fotografen:

http://www.decadence-of-decay.nl/main-belgium-spinnerij.htm

 

http://www.ericsbar.nl/forums/viewtopic.php?t=1355&sid=9a0cbf9602be1e8045d32792f191c52f

 

http://www.hullabaloo.be/index_detail_full.php?nieuwsid=26






08:55 Gepost door Marc Lemaitre | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.