16-04-06

 ZONDAG 16 APRIL 2006: een indrukwekkend artificieel landschap

 

Een arcadisch landschap en een grote onderneming: beide elementen gaan meestal niet samen. In de Kortrijkse deelgemeente Aalbeke wel! Houtinvoerder Vandecasteele herschiep er het gebied tussen de Sint-Corneliusgemeente en de E403 tot een Iers aandoende vallei, waarin zijn enorme stapelplaatsen stijlvol ingepast zijn. Niettemin blijft er altijd een zekere spanning tussen dorp en grootbedrijf. Het bezoeken waard.

Alleen wie daartoe de middelen heeft, kan het landschap waarin hij vertoeft, naar zijn hand zetten. Maar niet iedereen 'voor wie geld geen rol speelt' (dixit heer Bommel), spendeert zijn lieve centen aan het opsmukken van zijn omgeving. Vandecasteele Houtimport doet het wel in Aalbeke. Daarmee doet het bedrijf wellicht inspaningen om de aanpalende dorpsgemeenschap te vriend te houden. Maar voor een internationale handel kan een beetje klasse en representativiteit nooit kwaad. En als de baas een zekere passie heeft voor architectuur en kunst ...

Niet minder dan zestig hectare heeft Vandecasteele Houtimport in bezit, dicht tegen de dorpskern. Daarmee domineert het bedrijf het Aalbeekse dorpsbeeld. Je kan er niet naast kijken als je van Kortrijk komt aangereden. Zodra je de tunnel onder de E403 uitrijdt, eisen de zwarte loodsen op de groene helling alle aandacht op.

Enorm gegroeid

Het bedrijf ontstond in 1883 uit een wagenmakerij aan de rand van het dorp. Vier generaties in het familiebedrijf (Louis, Desiré, Urbain en Stefaan Vandecasteele) bouwden een internationale houthandel uit, die hout importeert uit de hele wereld en verdeelt over Europa. Met 16 hectare stapelruimte en een opslagcapaciteit van 120.000 m³ heeft Vandecasteele in Aalbeke de grootste houtopslagplaats voor massief hout van ons continent.

Met 44 werknemers werd er in 2004 een omzet gerealiseerd van 50 miljoen euro. Bij firma's in onderaanneming in de havens van Gent en Antwerpen werken nog eens 40 mensen. De importeur verhandelt voor zowat 40 % exotisch hout en 60 % hout uit bossen in gematigde klimaatzones. Organisaties als Greenpeace kijken het bedrijf nauw op de vingers in hun strijd tegen niet-duurzame houtkap.

De houthandelaar is enorm gegroeid. De daaraan gekoppelde uitbreiding van de bedrijfsruimte ging niet altijd zonder slag of stoot. Voor een dorp als Aalbeke is het niet evident een mastodont van een bedrijf te zien groeien in zijn onmiddellijke omgeving.

Maar er waren ook andere fricties. Onder de glooiingen van het landschap zit niet zomaar klei, maar Ieperiaanse klei, de fijne grondstof waaruit keramische pannen kunnen gebakken worden. Pannenproducent Koramic, die andere grote industrieel die in Aalbeke actief is (Sterreberg), verzette zich in 2000 tegen de bouw van houtopslagloodsen op grond die door het Gewestplan Kortrijk wordt bestempeld als 'ontginningsgebied'. Onlangs nog weigerde de Afdeling Natuurlijke Rijkdommen en Energie, Vlaams Gewest, een gunstig advies te verlenen voor de herinrichting van de gronden van Vandecasteele.

De berg op

Bij de laatste uitbreiding, in 2005, zagen de Aalbekenaars plots een paar vertrouwde wandel- en fietsverbindingen verdwijnen onder de donkere hangars: de Busschaertstraat en een mooi met boompjes beplant stuk Wolverijdreef. Vanuit de Moeskroensesteenweg kon men de berg niet meer op naar de Lampestraat. Op die manier sneedt het bedrijf een aantrekkelijke verbinding door tussen het geplande Preshoekbos en de waardevolle open ruimte achter de Lampestraat.

Dat was in strijd met de bouwvergunning waarbij het Kortrijkse stadsbestuur geëist had die verbinding te herstellen. Het dispuut gaf aanleiding tot een protest georganiseerd door het ACW van Aalbeeks gemeenteraadslid Filip Santy en schepen Frans Destoop, CD&V. Natuurpunt Kortrijk kwam eveneens in het verweer.

Uiteindelijk diende de houthandel een nieuwe aanvraag in voor de heraanleg van zijn uitgestrekte terreinen. De verbinding voor voetgangers en fietsers tussen de Moeskroensesteenweg (waar aan de overkant de Kapelhoekstraat uitkomt) wordt min of meer hersteld. Dat gaat niet meer over het vroegere tracé van de Wolverijdreef (buurtweg 21), want op dat tracé staan die indrukwekkende loodsen in de weg. Het gaat om een pad met 1,5 meter brede verharding dat loopt langs de oevers van de nieuwe vijver naar een nieuwe verbindingsweg langs de E403, de nieuwe Busschaertstraat (4 meter breed). Die wegen worden overgedragen aan de stad.

Masterplan

Op privaat terrein komt een nagenoeg onzichtbare brandweg (in grasdallen), een private toegangsweg (die het zware vrachtverkeer uit de Aalbeekse dorpskom zal halen) en een grote vijver. Op het terrein liggen diverse bluswaterreservoirs die landschappelijk zijn ingekleed als natuurlijke waterplassen.

De heraanleg van de imposante helling tussen de Moeskroensesteenweg en de houthangars past in een masterplan dat een verdere uitbreiding van de bedrijfsgebouwen in de toekomst mogelijk maakt. In Het Aaltje, de Aalbeekse dorpskrant ziet men de bui al hangen: er wordt gewaarschuwd dat men een reusachtige terreinophoging aan de Moeskroensesteenweg niet zonder slag of stoor zal laten passeren.

Op korte termijn heeft het bedrijf geen plannen om tegen de steenweg aan nieuwe magazijnen te bouwen, maar Vandecasteele wil op langere termijn niets uitsluiten. In elk geval is het Kortrijkse stadsbestuur duidelijk: "De goedkeuring van de aanvraag voor de heraanleg van de groenbuffer, betekent op gen enkele wijze dat het 'masterplan' van Vandecasteele wordt aanvaard".

Landschapsontwerp

De Vandecasteeles deden al van in de jaren 70 een beroep op befaamde architecten en landschapsontwerpers, zoals Arthur De Geyter en Paul Deroose. Voor de nieuwe herschikking bij de jongste uitbreiding kwam ook even de Italiaanse urbanist Bernardo Secchi een handje toesteken. De Italiaan won ooit de meervoudige stedenbouwkundige wedstrijd voor Hoog Kortrijk, ontwierp de nieuwe stedelijke begraafplaats en is ereburger van de stad.

In de Knokstraat, waar de firma destijds zijn steile opgang begon, kocht Vandecasteele bijna alle panden van de ene zijde van de straat op. Het rijtje werd gerestaureerd op een (misschien te) rustieke wijze. Op de laadkoer - in miniatuur in vergelijking met de nieuwe stapelruimten in en achter de zwarte loodsen - aan de overkant van de straat vormen gevelde woudreuzen als het ware een erehaag naar de oude bedrijfsingang.

In een van de gerestaureerde rijhuizen is het Aalbeekse kantoor van de Post. Kwatongen beweren dat het aan de demarches van de houtimporteur te danken is dat Aalbeke zijn eigen postcode heeft behouden: 8511; de andere deelgemeenten in het zuiden van Kortrijk hebben 8510.

Een verkenningstocht waard

Aan de achterkant van het bedrijf kun je kennismaken met een oudere, wat meer volgroeide inpassing in het landschap. Het bewaard gebleven stuk Wolverijdreef tussen de Lampestraat en de Bergstraat is sprookjesachtig. Je loopt of rijdt er in een verzorgde dreef en tussen de bomen word je verrast door de wisselende gezichten en panorama's.

Tot slot citeer ik uit het advies van de Afdeling Land-West-Vlaanderen n.a.v. de jongste vergunningsaanvraag van Vandecasteele: "De heraangelegde site zal fungeren als een soort megabuffer ten opzichte van de bedrijfsgebouwen. Ze ondersteunt deze bedrijfsgebouwen en brengt aldus de economische functie van het bedrijf in harmonie met het landschap. Het gaat om één landschappelijke ruimte met visuele kwaliteit die het complex omsluit en ook nog recreatieve waarde heeft voor fietsers en voetgangers. Een kwalitatief landschap als katalysator van de menselijke activiteit in de betrokken omgeving". Een lyrisch citaat om te onderstrepen dat een verkenningstocht naar Aalbeke zeker de moeite is.

Zie ook: http://www.vandecasteele.be

13:09 Gepost door Marc Lemaitre | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.