11-09-06

ZONDAG 10 SEPTEMBER 2006: park of overstromingsgebied

Heule is een groene deelgemeente van Kortrijk. Aan de noordkant is er de uitgestrekte open ruimte tussen de Kortrijkse agglomeratie en Roeselare-Izegem. Maar ook de kern van de Tinnekesgemeente heeft een fameuze groene long: het Kasteelpark in de winterbedding van de Heulebeek. Het park rond de niet helemaal te temmen waterloop wordt binnenkort onder handen genomen. Die dringende werken zijn een voorbereiding op een grondige renovatie later. Dit onvermoede hoekje is nu al een bezoek waard.

Parijse architect

Het Kasteelpark in Heule is de grote tuin van het 'kasteel' van Heule. Daar, op de plek waar ooit de oude pastorie stond, werd in 1874 een eerste landhuis gebouwd door notaris Lagae. De zeer rijke familie Goethals, die ook in Kortrijk stad een grote rol speelde, kocht de eigendom in 1882. De familie Goethals bezat ook het Heulebos (18 hectare).

Tot 1895 verbouwden zij het landgoed ingrijpend in eclectische stijl en lieten de tuin (3 ha) inrichten als park volgens de plannen van een Parijse architect. Achteraan het kasteel kreeg de tuin het uitzicht van een Engels landschapspark. Naast het kasteel werd een kleine tuin in Franse stijl aangelegd, maar de gemeente Heule maakte daar in 1965 een parking van.

In dat park stond een orangerie (tropische serre met warm water), gesloopt door de eigenaars in 1963. Het prieeltje en de paden zijn behouden, alsook de bruggetjes.

Gelegen op de lage linkeroever (stroomafwaarts bezien) van de waterloop, stond het park van in den beginne geregeld onder water. Eigenlijk is het een stuk winterbedding van de Heulebeek. Om het riviertje met zijn zotte kuren enigszins te bedwingen, werd centraal in het park een omvangrijke vijver uitgegraven. Er was zelfs een soort overloopsluis om bij hoge debieten de beek een beetje te ontlasten in de parkvijver. De meeste overstromingen doen zich voor onder invloed van de aanhoudende winterregens. Maar ook felle zomerstormen, zoals op 4 juli 2005, doen de Heulebeek soms uit haar oevers treden.

Kasteel en domein werden op 21 mei 1964 door de gemeente aangekocht. Het landhuis werd in gebruik genomen als gemeentehuis, de tuin als openbaar park. Na de fusie met stad Kortrijk kwam het kasteel ter beschikking van de culturele verenigingen van Heule. In 1967 verloor het park een strook aan de achterkant voor de aanleg van de Goethalslaan. Op 3 oktober 1971 werd precies 100 jaar na de geboorte van Stijn Streuvels - in Heule geboren en er werkzaam geweest als bakkersknecht - in het Kasteelpark het 'Nationaal Streuvelsteken" ingewijd: een op een sokkel geplaatste ronde structuur die aan een molensteen doet denken (beeldhouwer Jan Vandekerckhove).

Verjonging

Bij zijn aanleg moet het park een zonnige en luchtige locatie geweest zijn. Ik kan mij de glooiende gazons onder de jonge boompjes rond de glanzende vijver levendig voorstellen. De elegante bruggetjes onderstreepten de lichte sfeer van de 'lusttuin'.

Na 120 jaar is het park oud geworden. Sommige waardevolle bomen hebben een statig uitzicht gekregen. De 'dendrologische waarde' van de indrukwekkende moerascypres bij de vijver is onschatbaar. Maar in het algemeen geven de vele hoogopgeschoten bomen en het dichte struikgewas de tuin een al te somber aspect.

Bovendien hebben de steeds weerkerende overstromingen bepaalde beplantingen ernstig aangetast. Enorme beuken met hele kolonies zwammen tussen de worteltenen zijn boeiend om te bekijken, maar ik vrees dat die aantasting niet bevorderlijk is voor de stabiliteit van de parkreuzen.

Stad Kortrijk koestert al geruime tijd plannen om het park grondig te renoveren. Die verjonging is evenwel altijd weer uitgesteld omdat het Vlaamse Gewest had laten verstaan het overstromingsprobleem van de Heulebeek aan te pakken. Dat eeuwige uitstel leidt tot grote ergernis van veel Heulenaars.

Waterberging

De meningen over die overstromingen zijn trouwens grondig verdeeld. Volgens het decreet integraal waterbeheer (2003) wil het Vlaamse Gewest zoveel mogelijk ruimte laten aan het water door overstromingsgebieden in die functie te behouden. Plannen om de Heulebeek verder recht te trekken, werden daarom opgeborgen. De vraag is of een honderdjarig park nog kan beschouwd worden als een overstromingsgebied. Het park is trouwens beschermd als dorpsgezicht.

De Open Werkgroep Heulebeek opteert voor behoud van de functie waterberging in het park. De omvangrijke vijver kan deels die rol spelen, maar of dat voldoende is... ? Groen- en parkschepen Philippe De Coene, sp.a, wil niet dat het park wordt gedegradeerd tot bufferbekken. Hij blijft aandringen op gepaste maatregelen van het Vlaamse Gewest om die overstromingen te voorkomen. Volgens de schepen is de enige duurzame oplossing om overstromingen te voorkomen, de aanleg van een bufferbekken stroomopwaarts in Moorsele.

Het wachten moe en op aandringen van een groot deel van de Heulse bevolking start binnenkort een eerste fase van renovatie- en verbeterwerken. 31 problematische bomen (o.m. verschillende kaprijpe populieren op vraag van Monumenten en Landschappen) worden geveld en vervangen door 11 streekeigen bomen. De boomwortels worden uitgefreesd. Uit de vijver worden slib en vuilnis uitgebaggerd en verwerkt in de vijveroevers. De oever aan de kant van de Peperstraat worden versterkt met matten die begroeiing mogelijk maken. Om de plantenrijkdom te bevorderen wordt de bodem verbeterd met ingewerkte teelaarde, vulzand, groencompost, kalk en organische meststof. De vijvermuren worden verstevigd. De paden krijgen een nieuwe dolomietverharding. Er komen opnieuw zitbanken. De brug over de Heulebeek wordt vervangen; de brug over de vijver wordt hersteld en krijgt kastanjehouten relingen. Het speelplein dat nu in het meest zompige stuk van het park staat, wordt op een hogere en drogere plaats opgesteld. Het waterrijke natuurgebiedje in de dreef naar de Gullegemsestraat blijft behouden.

Het gaat om opdrachten met een totale kost van 129.876,87 euro.  

 

00:08 Gepost door Marc Lemaitre in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.